Алматы облысы елімізде ағза донорлығы мен трансплантология саласын дамытуда жетекші өңірлердің бірі болып табылады. Өңірде донорлық үдерістер қолданыстағы заңнама талаптарына, халықаралық биоэтикалық қағидаттарға және медициналық стандарттарға қатаң сәйкестікте жүзеге асырылады. Сонымен қатар, қоғамда донорлық мәдениетін қалыптастыруға және халықтың ақпараттану деңгейін арттыруға ерекше көңіл бөлінеді.
Соңғы жылдары Қазақстанда қайтыс болғаннан кейінгі ағза донорлығына деген қоғамның көзқарасы біртіндеп өзгеріп келеді. Ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының жүйелі жүргізілуінің нәтижесінде қайтыс болғаннан кейін донор болуға саналы түрде келісім беретін азаматтардың саны артып келеді.
Қазіргі таңда Қазақстан бойынша ағза трансплантациясын күтіп отырған 4 739 науқас тіркелген, оның ішінде 125-і – балалар. Алматы облысы бойынша күту парағында 290 науқас бар. Олардың 239-ына бүйрек, 28-іне бауыр, 22-сіне жүрек, 1 науқасқа өкпе трансплантациясы қажет. Бұл науқастардың әрқайсысы үшін донорлық – жаңа өмірге берілетін мүмкіндік.
2025 жылы Алматы көпбейінді клиникалық ауруханасының базасында екі донорлық үдеріс сәтті жүзеге асырылды. Донорлық ағзалар еліміздің мамандандырылған трансплантациялық орталықтарына бөлініп, бірнеше пациентке өмірлік маңызы бар операцияларды жасауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, 2020 жылдан бері алғаш рет өңірде қасаң қабықты трансплантациялау (кератопластика) қайта жүргізіліп, бұл донорлық бағдарламаны дамытудағы маңызды қадам болды.
2026 жылғы 16 қаңтарда Алматы көпбейінді клиникалық ауруханасында 1979 жылы туған ықтимал донор анықталды. Қолданыстағы заңнама мен медициналық талаптарға сәйкес барлық қажетті тексерулер жүргізілді. Дәрігерлер консилиумы «ми өлімі» диагнозын растағаннан кейін және туыстарының келісімі алынған соң, Республикалық трансплантацияны үйлестіру орталығының трансплантациялық үйлестірушілерінің қатысуымен донорлық үдеріс сәтті ұйымдастырылды. Реаниматологтардың, трансплантологтардың, қан қызметі зертханасының мамандарының, санитариялық авиация қызметкерлерінің үйлесімді жұмысының арқасында бірнеше пациентке өмірін сақтап қалуға мүмкіндік туды.
Алматы облысының трансплантология қызметінің өңірлік үйлестірушісі Акерке Тоекенің айтуынша, ағза донорлығы – адамгершілік пен жанашырлықтың ең жоғары көріністерінің бірі.
«Донорлық – жай ғана медициналық рәсім емес. Бұл – бір адамның бірнеше адамға өмір сыйлауына мүмкіндік беретін игі іс. Қоғамда донорлық мәдениеті неғұрлым жоғары болса, трансплантацияны күтіп отырған жүздеген науқастың өмірін сақтап қалу мүмкіндігі де соғұрлым арта түседі», – деді маман.
Алматы көпбейінді клиникалық ауруханасының донорлық жөніндегі стационарлық үйлестірушісі Талғат Шүпенов әрбір донорлық үдеріс Қазақстан Республикасының заңнамасы мен халықаралық медициналық стандарттардың талаптарына қатаң сәйкес жүргізілетінін атап өтті.
«Әрбір донорлық үдеріс кезең-кезеңімен жүзеге асырылады және медициналық әрі құқықтық талаптардың қатаң сақталуымен өтеді. Ми өлімі диагнозы тәуелсіз дәрігерлер консилиумының қорытындысымен расталады. Ал ағзаларды алу тек марқұмның туыстарының келісімі алынғаннан кейін ғана жүзеге асырылады. Біздің басты мақсатымыз – трансплантацияны күтіп отырған науқастардың өмірін сақтап қалу», – деді дәрігер.
Алматы облысында ағза донорлығын дамыту, халықтың ақпараттану деңгейін арттыру және трансплантациялық қызметті жетілдіру бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасатын болады. Себебі донорлық – адам өмірден өткеннен кейін де өзгелерге үміт сыйлап, өмір сүруге мүмкіндік беретін ең жоғары гуманизмнің көрінісі.
